Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



dinsdag 24 april 2018

Filmrecensie: Gianni e le donne (2011), Gianni Di Gregorio



Brave echtgenoot en moederszoon op vrouwenjacht

Gianni Di Gregorio speelde zichzelf in de film Pranzo di Ferragosto uit 2008, waarin een oude sul die nog bij zijn moeder woont, zich op een warme christelijke feestdag in augustus door zijn vrienden en kennissen, die de hete stad ontvluchten, laat overhalen om hun oudjes bezig te houden. Een van die vrienden is advocaat Alfonso die in Gianni e le donne opnieuw van de partij is. Gianni is dit maal getrouwd met een dominante vrouw en heeft een eigenzinnige puberdochter. De tweede film kan als een vervolg op de eerste gezien worden, maar haalt het niet bij de orginaliteit van het debuut.Vooral het einde van dit voorspelbare verhaal is niet sterk.

Alfonso beziet het leven van zijn jong gepensioneerde vriend Gianni en concludeert dat hij, net als hijzelf en andere oudere mannen, een minnares nodig heeft, die zijn levenslust weer wat aan kan wakkeren. Hij zegt dit bij terugkomst van een onderhoud met de moeder van Gianni bij de notaris, waarbij ze trachtten een rem te zetten op de spilzieke uitgaven van de rijke moeder, die echter nog goed bij de tijd is en zich niets op de mouw laat spelden. Alfonso wijst bij de ingang van het huis van Gianni op de oude Maurizio die samen met een paar andere oudere mannen op plastic tuinstoelen op straat zit. Die oude bok heeft ook een jong blaadje.

Gianni kijkt bevreemd vanuit zijn raam naar de oude man die daar beneden hem rustig zit te keuvelen. Hij kan zich niet voorstellen dat zo’n bejaarde man nog een jonge meid aan de haak kan slaan. Nadat hij de volgende dag het ontbijt voor zijn dochter Teresina en zijn vrouw Valina heeft bereid en hun klachten heeft aangehoord – Teresina wil breken met haar werkeloze vriendje Michelangelo die uitslaapt in haar kamer, Valina draagt hem de nodige klusjes op – gaat hij met zijn bastaardhondje en de grote hond van zijn jonge sensuele buurvrouw Aylin uit wandelen. Aylin vraagt hem meteen op de markt fruit voor haar te kopen en trekt hem als dank in haar half over haar schouders hangende nachtgewaad naar zich toe. Een lieverd is hij, zegt ze, maar hoe hij haar zou kunnen inpalmen is minder gemakkelijk gedaan.

Tijdens de wandeling met de honden zag Gianni Maurizio op straat en volgde hem tot de kiosk van een krantenverkoopster met een mooie boezem die de oude man in haar armen sloot. Thuisgekomen vraagt Gianni aan vriendje Michelangelo of hij weet van de relatie van Maurizio. Miki, zoals de jongen kort genoemd wordt, doet alsof de verhouding vanzelfsprekend is, hetgeen Gianni in zijn voornemen bevestigt om ook zijn hengel uit te werpen.

De eerste gegadigde is de knappe Cristina, de hulp van zijn spilzieke moeder, die eveneens zwaar leunt op haar zoon en hem voor elk wissewasje naar zich toe laat komen. Hij probeert een nadere verstandhouding met de verpleegster op te bouwen, maar is die avond te dronken van de champagne om tot haar door te dringen. Daarom brengt hij haar de volgende ochtend een ontbijt op bed. Ze bekent hem bij die gelegenheid dat ze van hem droomde, namelijk dat hij haar opa was. Niet bepaald een pre.

Alfonso lijkt een oplossing te hebben. Hij heeft twee knappe ongetrouwde zussen op kantoor en belt Gianni om met zijn allen te gaan lunchen. Als de vrouwen zich na de lunch opfrissen, smeedt de mannen nadere plannen, maar de zussen stappen vervolgens helaas in een taxi. Gabriella, de dochter van een vriendin van zijn moeder is een volgende prooi, maar zij blijkt toch meer van operazang te houden. Zijn vrouw en dochter maken zich inmiddels zorgen, maar Gianni gaat onverdroten door. Zijn allereerste vriendin valt helaas in slaap als Gianni door zijn moeder aan de lijn wordt gehouden.

De toestand wordt niet beter als Gianni hoort dat zijn moeder haar eigendom heeft verkocht aan een van haar vriendinnen. Hij rust in bed en wordt verzorgd door zijn vrouw. Alfonso geeft echter niet op en adviseert het contact met een prostituee. Hij dient Gianni zelfs viagra toe, maar die kan de hoerenbuurt niet vinden. Na een aanrijding zit hij met een gekneusde nek in een bankje in het park. Later kookt hij nog een feestmaal voor zijn jarige moeder maar nog voor de eerste gang vlucht hij de deur uit, met als excuus dat hij nog sigaretten moet kopen. Hij klopt aan bij Aylin om haar hond mee te nemen maar komt terecht in een feestje waarbij partydrugs gebruikt worden. Na een door hem aangeboden drankje met daarin de drugs bezwijkt Gianni op straat en wordt in de vroege ochtend door Miki gevonden, die hem vraagt wat er omgaat in zijn hoofd. Alleen in zijn fantasie blijven de mislukte veroveringen nog overeind.    
  
Gianni e le donne heet in het Engels The salt of life. Met fraaie klanken wordt dit luchtige drama opgefleurd. Vooral mooi is de xylofoon die Gianni begeleidt als hij Maurizio naar zijn minnares volgt.

Hier de trailer, hier mijn bespreking van Pranzo di Ferragosto.

maandag 23 april 2018

Filmrecensie: Beyond sleep (2016), Boudewijn Koole


Onmogelijke opgave om Nooit meer slapen te verfilmen

Het is een waagstuk om de intrigerende roman Nooit meer slapen (1966) van W. F. Hermans te verfilmen. Diens hallucinerende beschrijving van de zoektocht van Alfred Issendorf in het noorden van Noorwegen om daar te zoeken naar een krater van een meteorietinslag, is beeldend zo sterk dat elke visuele weergave daarvan welhaast moet mislukken. Regisseur Boudewijn Koole, die vier jaar daarvoor met Kauwboy een geslaagde portret schetste van een vader zoon relatie, slaagde, ondanks de mooie beelden van de onherbergzame natuur, dan ook niet.

Koole brengt de zoektocht van Alfred als een lange flashback na een blik op een meteorietenregen en op geologiestudent Alfred die een rauwe vis verorbert. Hij heeft die uit een net gehaald in het meer waarbij Alfred samen met drie nukkige Noren een basiskamp hadden opgeslagen. Vandaar gaan we terug naar de aankomst van Arne in het noorden van Noorwegen en zijn ontmoeting met Arne, die met hem mee gaat. Meteen is Alfred al nijdig over het feit dat de luchtfoto’s waarop hij zich wilde baseren, niet door professor Nummedal van de universiteit in Oslo geleverd zijn. In de bus waarmee ze verder naar het noorden trekken, klaagt Alfred daarover tegen Arne.

De ontmoeting met twee andere Noren, Mikkelsen en Qvigstad, is afstandelijk en dat verandert tijdens de tocht niet. Alfred heeft moeite hun tempo bij te houden en loopt struikelend door een riviertje die ze op weg naar hun basiskamp passeren. De meeste tijd loopt hij voor zich uit te mompelen en berekeningen te maken in zijn hoofd. In de tent, die hij met Arne deelt, bestudeert hij een tekst in een klapper en heeft last van de muggen, hetgeen leidt tot een quasi diepzinnig gesprekken. Ook vertelt hij Arne spaarzaam over zijn vader die ook geoloog was maar tijdens een ongeluk in Zwitserland in een kloof viel en daar overleed, toen hijzelf zeven jaar oud was. Als Alfred later voor zo’n kloof staat, herinnert dat hem weer aan zijn vader.

De anderen lijken zich neergelegd te hebben bij het feit dat de natuur wreed is en God onverbiddelijk. Alfred voelt zich buitengesloten omdat hij geen Noors spreekt en is zelf ook gesloten en koppig. Er is nog een incident waarbij Alfred ontdekt dat Mikkelsen de luchtfoto’s ontvreemd heeft en heel kwaad wordt, maar als hij en Arne de foto’s bekijken, blijkt dat ze het meeste al gezien hebben. Niet lang daarna zijn Mikkelsen en Qvigstad, zonder afscheid te nemen van Alfred, vertrokken en gaat Alfred, terwijl Arne nog in aantekeningen maakt, koppig als hij is alvast vooruit. Dat bekomt hem slecht. Hij verliest het kompas dat zijn moeder hem heeft meegegeven en ziet Arne pas na lang dwalen, hallucineren en mompelen weer terug, al is hij wel dood. Daarna komt hij al gauw weer bij het basiskamp waar hij de vis eet uit het begin van de film. In de bus terug vraagt hij de vijftien jarig Inger Marie die op weg is naar huis om de aantekeningen die Arne gemaakt heeft voor hem te vertalen, waaruit blijkt dat Arne minder slecht over hem dacht dan hij vermoedde. Later leest hij in de krant over een meteorietinslag in Finnmark, waar Mikkelsen en Qvigstad naar toe op weg waren. De tocht is dan wel een mislukking geworden maar Alfred is er wel door gelouterd.

Reinout Scholten van Aschat had de ondankbare taak om de stugge Alfred te spelen. Hij deed dat bekwaam, maar kon niet sprankelen als een jaar daarvoor in de theatervoorstelling De familie Manson. Verrassend in de film is een scène uit een droom waarin hij op een enorme naakte vrouw (Zoi Gorman) inhakt, maar vaker is het allemaal teveel van hetzelfde. Mijn partner merkte nog op dat de tent van Mikkelsen en Qvigstad gemaakt met fiberstokken in 1966 nog niet bestond en dat het ook onmogelijk is dat Alfred op zijn camera naar een gemaakte foto kijkt omdat er toen nog geen digitale camera’s waren.

Hier de trailer, hier mijn bespreking van Kauwboy, hier die van De familie Manson.

zondag 22 april 2018

Filmrecensie: Angela (1973), Nikolai van der Heyden


Ode aan de jeugd die het avontuur aangaat

In de film Angela die in het Engels uitgebracht werd als Love comes quietly vertelt de beginnende cineast Nikolai van der Heyde (1936) het ongewone liefdesverhaal van de in het eerste jaar gesjeesde student mechanica Harm Wouter met de vrijgevochten Angela, stiefdochter van Ben Hoeksema die ooit opgroeide in de Friese dorp waar de film zich afspeelt, maar naar de Verenigde Staten verhuisde. Hij komt toch weer terug omdat hij de moeder van Harm Wouter niet kon vergeten. Tijdens zijn verblijf in het dorp ontmoeten Harm Wouter en Angela elkaar en maken samen een romantische tocht door de Friese weilanden, die helaas noodlottig afloopt.

Het verhaal speelt in 1926 toen de normen nog heel vast lagen, zeker op het Friese platteland. De notabelen waaronder de dominee waarin in meteen Onno Molenkamp herkende, en Menno Dijkstra, eigenaar van de plaatselijke kaasfabriek drinken een Bokma in het lokale café en verwerpen de lossere zeden die in Holland en zeker in Amsterdam gelden. Menno kan daarom niet geloven dat zijn zoon gezakt is in het eerste jaar van zijn studie in Holland. De langharige Harm Wouter, fraai gespeeld door Sandy van der Linde, maakt een verveelde indruk, een echte adolescent die niet goed weet wat hij met het leven moet aanvangen. Met tegenzin gaat hij naar het feestje dat zijn ouders georganiseerd hebben en dat ze ondanks de slechte prestaties toch maar door laten gaan. Hij speelt ook nog een nocturne op de piano voor de gasten.

Een doorbraak in leven van Harm Wouter ontstaat als Ben Hoeksema met zijn stiefdochter Angela in het dorp verschijnt. Meteen al is er commotie als de melkrijder drie bussen melk verliest omdat zijn aandacht bij Angela was die in haar hotelkamer in haar blootje haar haren stond te kammen, een adembenemende scène in de film die opeens tegen alle mores ingaat. Harm Wouter leert Angela kennen als zij en haar stiefvader een hapje gaan eten bij de Dijkstra’s na de zondagse dienst. Menno is duidelijk geïrriteerd omdat hij niet verstaat wat er gaande is. De liefdesverklaring van Ben wekt bij Louise, knap vertolkt door Kitty Janssen, zoveel verlangen op dat ze die bij Menno nog probeert te stillen, maar Menno is enkel geïnteresseerd in zijn bedrijf en wordt zelfs boos als Louise hem verwijt dat hij enkel aan geld denkt.

De tocht die Harm Wouter en Angela maken is pure romantiek. Angela schopt meteen al haar naaldhakken uit als ze op weg gaan en niet veel later, na een zwempartij in een heerlijk meertje, volgt Harm Wouter haar voorbeeld. Dan komt hij er ook achter dat Angela zwanger is. Het vooruitzicht om met haar in het huwelijk te treden wordt door Van der Heyde wreed in beeld gebracht met de realiteit die daar recht tegenover staat.
Het motto van Thoreau dat daarop volgt luidt: Age is no better, hardly so well, qualified for an instructor as youth, for it has not profited so much as it has lost.

De vorm van de film doet denken aan de bordkartonnen beelden uit de film van Nouchka van Brakel over Aletta Jacobs. De rollen worden heel erg op zijn Swiebertje gespeeld terwijl de muziek uit de jeugdserie Silas lijkt te komen. Alleen zijn daar de schrille tonen ook nog vals, waardoor ze weer wat aan charme winnen.

De rol van Angela werd gespeeld door de gerenommeerde actrice Barbara Hershey (Hollywood, 1948), toen nog Barbara Herzstein heette. In de periode dat ze in Angela speelde noemde ze zichzelf Barbara Seagull vanwege de zeemeeuw die per ongeluk dood ging tijdens de film Last summer (1969). Ze speelde later nog in films als Shy people (1987) en The portrait of a lady (1996). In Angela is ze zwanger van een kind van David Carradine.

Hier meer informatie op VPRO Cinema, hier mijn bespreking van Aletta Jacobs – het hoogste streven, hier meer quotes van Thoreau.

zaterdag 21 april 2018

Filmrecensie: El clan (2015), Pablo Trapero


Sterke uitbeelding van vader en zoon verhouding rond ontvoeringen

De Argentijnse filmmaker Pablo Trapero (1971) maakt films met een sterk sociale inslag. Na zijn debuut Mundo grúa ofwel Crane world (1999), over een havenwerker die zijn baan kwijt raakt, maakte hij onder andere Leonera (2008), over een vrouw die van haar vrijheid en haar kind wordt beroofd. El Clan past aardig in dit rijtje, al kijken we dit keer vanaf de daderkant naar de maatschappelijke werkelijkheid. In dit geval gaat het om voormalig juntaleider Arquimedes Puccio, die na het herstel van de democratie in Argentinië in 1982, gewoon doorging om mensen te ontvoeren en die verbergt in zijn eigen huis. Dit maal geen politieke tegenstanders maar rijke mensen om daarmee veel losgeld te kunnen innen.

De ontvoeringen verlopen altijd op dezelfde wijze. Men sleurt het slachtoffer in een auto en sluit die op in het ouderlijk huis. Puccio belt vervolgens met de familie over de ontvoering en raadt met klem aan om geen ruchtbaarheid aan de zaak te geven, als men de ontvoerde terug wil hebben. Hij laat ook weten waar men een brief kan vinden die door de ontvoerde zelf geschreven is, altijd met daarin de boodschap om toe te geven aan de eisen van de daders. Daarna volgt de overdracht van het losgeld in een sporttas ergens op een openbare plek, die van een afstandje door Puccio in de gaten gehouden wordt.

Zijn oudste zoon Alejandro (achter zijn vader op de poster), een talentvolle rugbyspeler, zit in een moeilijk parket als zijn vader, Ricardo, een vriend van hem, met wie hij rugbyt, heeft uitgekozen. Hij doet wel mee aan de ontvoering maar schrikt zich dood als hij later hoort dat Ricardo is doodgeschoten ondanks het feit dat het losgeld betaald is. Daarmee zit hij klem tussen de wereld van zijn vrienden en zijn vader. De laatste legt uit dat Ricardo argwaan over de rol van Ricardo tijdens de ontvoering had en paait hem later met een deel van de buit, waarmee Alejandro zich een goed leven met zijn nieuwe vriendin Monica kan veroorloven. Monica heeft Zweedse voorouders en wil in de zomer graag naar dat land en dat zou ook staan te gebeuren, als er niet een laatste, mislukkende ontvoering aan vooraf ging.

Vòòr die tijd heeft Alejandro er al voor gezorgd dat hij zijn broer Maguina, die naar Australië was vertrokken, weer bij de onfrisse praktijken betrekt, terwijl hij anderzijds met lede ogen moest aanzien dat zijn jongere broer Guillermo had besloten om na een sportwedstrijd niet meer naar huis terug te keren, omdat hij voorvoelde dat het daar verkeerd zou aflopen. Het is het voorspel van een gewelddadig en zeer dramatisch einde.

De Engelse liedjes zoals Lazy sunday afternoon doen het goed en de personages zijn voorbeeldig gecast. De vader (Guillermo Francella) speelt zijn rol met veel beheersing, zoals we zien als hij zit te kijken naar een toespraak van generaal Galtieri, die het einde van het schrikbewind aankondigt, maar hij kan zich ook behoorlijk laten gaan, in het begin van de film over zijn ongehoorzame zoon Maguina of als de zaken niet lopen zoals hij wil. Alejandro (Peter Lanzani) laat de spanning goed zien die in hem kruipt als hij steeds meer tussen de wereld van zijn vader en die van zijn vrienden verpletterd dreigt te raken. Dat de film op ware gebeurtenissen gebaseerd is, maakt het allemaal nog aangrijpender.

Hier de Nederlandse trailer, hier mijn bespreking van Leonera.

vrijdag 20 april 2018

Filmrecensie: Suddenly, last summer (1959), Joseph Mankiewicz


Moord op jonge dichter houdt de gemoederen sterk bezig

Negen jaar na All about Eve maakte de Amerikaanse filmregisseur Joseph Mankiewicz (1909-1993) de thrillerachtige film Suddenly, last summer waarin hersenchirurg John Cukrowicz zich in 1937 buigt over de problemen van een waanzinnig verklaarde jonge vrouw Catherine Holly, maar dat vooral door toedoen van de welgestelde Violet Venable die niet wil dat ze allerlei negatieve uitlatingen over haar jong gestorven zoon Sebastian doet. De hoofdrollen worden gespeeld door de topacteurs Montgomery Clift als de hersenchirurg, Katharine Hepburn als de welgestelde dame en Elizabeth Taylor als de in een inrichting opgenomen jonge vrouw. Door deze cast kan de film eigenlijk al niet meer stuk. Vooral Taylor steelt de harten door haar sterke presentatie.

Suddenly, last summer begint in de kliniek waar Cukrowicz werkt. Hij verricht daar een lobotomie in aanwezigheid van gasten die door directeur Hockstader daarbij zij zijn uitgenodigd. Cukrowicz is niet tevreden over de omstandigheden waaronder hij de operatie moet verrichten. Hij denkt er zelfs over om naar Chicago te vertrekken, maar de directeur heeft een brief ontvangen van de welgestelde weduwe Violet Venable die graag geld aan de kliniek wil schenken, maar daar wel een voorwaarde aan verbindt. Hockstader stelt voor dat Cukrowicz een praatje met haar gaat maken.

De hersenchirurg weet niet wat hij ziet als hij in de woning van Venable komt. Mevrouw zelf komt uit een open lift naar beneden, spreekt hoogdravend over haar zoon Sebastian die dichter was, toont de jungle in de achtertuin die door hem ingericht was en dringt erop aan dat Cukrowicz haar nichtje Catherine, die ze verdenkt van de moord op haar zoon tijdens een vakantie in de afgelopen zomer in Europa, aan een lobotomie onderwerpt. Daarop gaat Cukrowicz naar de inrichting waar Catherine, die gewelddadig en onberekenbaar zou zijn, verpleegd wordt. Hij maakt contact met haar op een menselijke manier, onder andere door haar sigaretten te laten roken, waardoor hij haar vertrouwen wint. Catherine vertelt hem veel over de afgelopen zomer waarin ze, in plaats van de zieke Violet, samen met Sebastian naar Europa was gereisd, maar kan zich veel niet meer herinneren.

Omdat de inrichting waar Catherine verpleegd werd van haar af wil, brengt Cukrowicz haar onder in de inrichting waar hij zelf werkt, evenwel niet tussen de patiënten maar in het verblijf van de verpleging waar ze ook rustig kan roken. Cukrowicz verneemt van Violet dat Sebastian jaarlijks één gedicht in Europa schreef, maar dat het schrift waarin hij dit jaar zijn gedicht zou schrijven, leeg gebleven is, omdat Catherine ongeschikt was om daartoe de juiste omstandigheden te scheppen. De druk op Cukrowicz om een operatie op Catherine te ondernemen neemt toe, ook omdat haar moeder en broer George om hun erfenis uit het testament van Sebastian geheel uitbetaald te krijgen, aandringen van Violet getekend hebben voor een lobotomie. Catherine is daarover zo overstuur dat ze zich een keer vanuit de hoogte in de recreatiezaal wil werpen, maar ze wordt net nog gered door een dokter. Cukrowicz belegt daarom een samenkomst in de tuin van Violet waar Catherine zich de moord op zelf ook niet geheel onbesproken Sebastian weer herinnert.

Het script is gebaseerd op een toneelstuk van Tennessee Williams. Gore Vidal leverde een bijdrage aan het scenario.

Hier de trailer, hier mijn bespreking van All about Eve.

donderdag 19 april 2018

Filmrecensie: Long day’s journey into night (1962), Sidney Lumet


Bijzondere dag uit het leven van een problematisch gezin

Zoals we al konden horen in de documentaire van Nancy Buirski uit 2015, werkt Sidney Lumet graag in kleine ruimtes en zijn gezinsrelaties voor hem de bron van het drama. In Long day’s journey into night zijn de voorwaarden daarvoor vervuld. De film is gebaseerd op een toneelstuk van de vermaarde Amerikaanse schrijver Eugene O’Neill die in 1953 op 65-jarige leeftijd in Boston overleed en, vanwege het autobiografische karakter ervan, niet wilde dat het stuk tijdens zijn leven werd gespeeld. Het werd vorig jaar nog weer als film uitgebracht onder regie van David Horn met Jane Kacamarek als de hoofdpersoon Mary. Ik ken deze uitvoering niet maar het zou me verbazen als ze Katherine Hepburn in de filmversie uit 1962 overvleugelt.

De onderhuidse spanning spat in alle scènes van het scherm gedurende bijna drie uur, waarin we steeds verschillende leden van het gezin Tyrone zien, bestaande uit vader James, moeder Mary en de zoons Jamie en Edmund, respectievelijk een acteur en een schrijver. De bijzondere dag uit het leven van het gezin speelt zich af in 1912 in een zomerhuis aan zee dat niet al te luxe is. Dat heeft te maken met de zuinigheid van James, een gewezen acteur. De film begint met een scène van James en Mary op het balkon, terwijl de mist weer weggetrokken is. Zij verwijt hem dat hij zo verschrikkelijk snurkt, als was hij een misthoorn.

Mary probeert zoveel mogelijk vol te houden dat alles zijn gewone gang gaat, maar ze kan niet voorkomen dat ze door de andere leden van het gezin gewantrouwd wordt. Men vreest dat ze straks weer in het sanatorium terecht komt waar ze eerder vanwege haar morfine verslaving opgenomen was. Mary van haar kant vreest dat haar jongste zoon straks in zo’n sanatorium belandt vanwege de tuberculose. Op de dag waarop de film zich afspeelt heeft Edmund een afspraak met de dokter en zijn oudere broer Jamie vergezelt hem daarbij.

Een van de vele conflicten in het gezin gaat over de dokter Hardy die volgens Jamie onbekwaam is, hetgeen door zijn moeder wordt bevestigd. Jamie verwijt zijn vader dat hij geen geld heeft uitgetrokken om een betere dokter te nemen, maar zijn geld heeft ingezet om, ten nadele van zijn toneelcarrière, er alleen maar meer geld mee te maken.
James aan de andere kant is weer boos op Jamie dat hij zijn leven vergalt met drank en vrouwen. Hijzelf is een rechtgeaarde katholiek afkomstig uit Ierland, die een mogelijke non aan de haak geslagen heeft, al heeft hij zijn vrouw nooit gegeven wat zij had gewild: een thuis.

Behalve het uitvechten van conflicten in wisselende verhoudingen is er ook een sterke loyaliteit onder de gezinsleden. Dat maakt dat de sfeer in het gezin als in een flipperkast heen en weer schiet tussen liefde en haat, woede en tederheid. Vooral Mary blinkt hierin uit. In een monoloog horen we dat ze de weg kwijt is geraakt na het verzoek om in het klooster opgenomen te mogen worden en het antwoord dat ze eerst maar eens een paar jaar moest gaan leven en dan eventueel terugkomen. Ze legt ook uit wanneer het precies mis ging in het leven.

In dit gezelschap van acteurs en schrijvers kan, naast de whisky en de morfine, ook Shakespeare niet ongenoemd blijven. Het is een vreugd dat de mannen tussendoor en als dat zo uitkomt regelmatig een strofe van de Engelse schrijver citeren. Heerlijk al die cultuur!  

Hier de trailer van Long day’s journey into night die in het Nederlands vertaald is als De tocht naar het duister, hier mijn verslag van By Sidney Lumet

woensdag 18 april 2018

Filmrecensie: 13 Assasins (2010), Takashi Mike


Spektakelfilm rond de eindstrijd van de samoerai

13 Assasins is een typische vechtfilm, maar dan wel in de stijl van de Japanse samoerai, de edele krijgers in het feodale Japan. Terwijl ze eerst nog in dienst van de keizer stonden, verloren ze tijdens het Tokuagawa shogunaat hun krijgsfunctie. Hun zwaarden dienden vooral een ceremoniële functie. Daarna werd de klasse zelfs afgeschaft om plaats te maken voor een leger. De strijd tegen de corrupte Matsuda Naritsugu, de halfbroer van de toenmalige shogun, in 1844 kan gezien worden als een laatste stuiptrekking onder de samoerai. Maar wel met de impact van Apocalypse now (1979).

De film opent met de pijnlijke harakiri van een bediende van Matsuda, die in een moeite door zijn vastgebonden familie met pijlen doorboort. Ook verkracht hij vrouwen en vermoordt hij hun mannen, zoals we op aangrijpende wijze in beeld gebracht zien. De gruweldaden zijn aanleiding voor Dio, hoofd van de ouderenraad, de hulp van samoerai Shinzaemon in te roepen om Matsuda in het geheim uit de weg te laten ruimen. Deze laatste verzamelt een groep samoerai om zich heen, met de bedoeling Matsuda in een hinderlaag te laten lopen. De plek die ze gekozen hebben is duidelijk. Een dorp dat Matsuda op weg van Edo, het vroegere Tokio, naar zijn woonplaats Akashi moet passeren. Shinzaemon heeft bedacht de burgemeester van dit dorp om te kopen om te zorgen dat ze daar een hinderlaag kunnen maken. Voor vertrek krijgt Shinzaemon, een samoerai met wie hij vroeger in de dojo oefende, maar die later de kant van Matsuda koos. Beiden zijn het erover eens dat het het belangrijkste is om de eigen meester te dienen. Daar wordt zelfs de vriendschap aan opgeofferd.

In plaats van in het dorp aan te komen verdwaalt de groep in het bos. Ze zien daar een man die opgesloten in een kooi aan een boom hangt. Een van de samoerai snijdt het touw door waarmee de kooi verbonden is, zodat de man met een klap op de grond valt. Of het niet wat rustiger had gekund, zegt hij nijdig, maar de samoerai die het touw doorsneed zegt dat hij blij mag zijn dat ze hem bevrijd hebben. De man stelt zich voor als Kiga Koyata. Hij is jager en belooft de groep uit het bos te leiden.

Eenmaal in het dorp aangekomen, gaat men snel aan de gang om een hinderlaag te maken. Aanvankelijk ziet het er niet naar uit dat Matsuda er langs komt, maar Shinzaemon vertelt de anderen dat het net is als met vissen vangen. Met moet geduld hebben. Terwijl ze wachten, geeft hij Koyata de status van dertiende samoerai, iets waar de onverzettelijke jager erg blij mee is. Shinzaemon kan hem goed gebruiken want Matsuda heeft inmiddels zijn leger uitgebreid tot meer dan tweehonderd man. Mikado, een bevriende krijgsheer wiens schoondochter en zoon eerder omkwamen door het geweld van Matsuda, slaagt erin hem de doorgang bij een brug te versperren, maar pleegt daarna toch harakiri omdat hij de shogun ontrouw is geweest.

Een groot deel van de film gaat op aan de strijd tegen het leger van Matsuda. Als de halfbroer van de shogun eenmaal binnen het dorp is worden twee enorme hekken neergelaten waardoor Matsuda in de val zit. Met pijl en boog openen de samoerai de aanval op de tegenstanders. Zoals te verwachten is, eindigt de strijd in een treffen tussen Matsuda en Shinzaemon, maar niet voordat de laatste eerst Hanbei een kopje kleiner heeft gemaakt. Dan Matsuda achteloos het hoofd van zijn helper wegschopt, is tegen het zere been van Shinzeamon. Het maakt hem nog sterker om een eind te maken aan het leven van Matsuda, al kost het hem ook zijn eigen leven.

Hier de trailer.