Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



zaterdag 19 mei 2018

Filmrecensie: Mademoiselle Chambon (2009), Stéphane Brizé


Melancholische sfeer rond verliefdheid metselaar en schooljuf

In Mademoiselle Chambon van de Franse regisseur Stéphane Brizé (Rennes, 1966) draait het om uitgekauwd onderwerp, namelijk de verliefdheid van bouwvakker Jean op een schooljuffrouw met de fraaie naam Véronique Chambon. Zij komt in zijn woonplaats lesgeven aan het zoontje van hem en zijn vrouw Anne-Marie. De ontmoetingen tussen de twee zijn omgeven met de nodige gewetenswroeging die duidelijk genoeg door Brié getoond wordt en de film een zwaarte geeft die er te dik oplegt, maar die desondanks, vanwege de rustige sfeer, de moeite van het kijken waard is.

Brizé begint met een fraai staaltje gezinsleven. Jean en Anne-Marie helpen tijdens een picknick hun zoon met zijn Franse huiswerk. Uitvoerig wordt nagedacht over de functie van het lijdend voorwerp, misschien wel omdat dit ook in figuurlijke betekenis in de film aan de orde komt.

Een rugkwetsuur van Anne-Marie die in een drukkerij werkt, maakt dat Jean zijn zoontje van school haalt en eigenlijk al meteen in de ban komt van juf Chambon, al kan je ook zeggen dat de invaljuf de metselaar voor haar karretje spant, eerst om hem in de klas te laten vertellen over het beroep van metselaar, daarna om een reparatie in haar huis aan haar tuindeur door hem te laten verrichten. Het is daarbij alsof de verliefdheid hen overvalt en zij zich daarmee niet goed raad weten. Als Jean klaar is met de reparatie en de juf roept, ziet hij door een kier in de slaapkamerdeur dat ze op bed in slaap gevallen is, hetgeen misschien bij hem seksuele gevoelens opwekt, maar die hij niet uit. Hij loopt rond in haar huis, ziet een foto waarop ze viool speelt en vraagt haar een bepaald stuk te spelen dat hij op de televisie gezien heeft. Omdat de juf twijfelt, stelt hij voor dat ze het stuk met haar rug naar hem toe speelt.

De muziek is een verbindende schakel in hun verhouding. Jean is zo onder de indruk van het stuk dat hij de juf vraagt of zij die opname ook in huis heeft en of hij die kan lenen. Ze laat hem het stuk horen, hetgeen zachte gevoelens van ontroering en liefde bij beiden oproept, waar ze vervolgens niet zo gek veel mee kunnen. Jean is geen beroerde kerel want hij zorgt voor zijn oude vader, maar raakt toch in conflict met zijn vrouw en krijgt ruzie op zijn werk. Hij is zo overstuur dat hij de troffel in een bak cement werpt en zich afvraagt wat hem in godsnaam te doen staat.

Hij krijgt de juf zover dat ze zelfs een stuk op viool speelt op de verjaardag van zijn vader. Hij laat haar zelfs weten dat Anne-Marie weer zwanger is en zal de laatste zijn om het gezinsleven in de war te schoppen, maar toch komt, net als de juf, tenslotte voor de beslissing te staan welke keuze hij in het leven moet nemen. 

In Mademoiselle Chambon hernieuwen we de kennismaking met Vincent Lindon (1959) in de rol van de harkerige metselaar Jean, die in de ban raakt van de schichtige juf Chambon (Sandrine Kiberlain). Het bijzondere is dat de twee tot 2008 met elkaar getrouwd waren, dus misschien speelden de scheidingsperikelen nog wel door in deze film. Lindon was in hetzelfde jaar als waarin Mademoiselle Chambon uitkwam, te zien in Welcome van Philip Lioret en vier jaar later in Les salauds (2013) van Claire Denis.

Hier de trailer met Engelse ondertiteling, die begint met de mokerslagen die Jean uitdeelt, hier mijn bespreking van Les salauds, hier die van Welcome.

vrijdag 18 mei 2018

Filmrecensie: Waltz with Bashir (2008), Ari Folman


Animaties versterken oorlogsgeweld tijdens inval in Libanon

De animatiefilm Waltz with Bashir van de Israëlische filmmaker Ari Folman (Haifa, 1962) maakt het drama van de Israëlische inval in Libanon in de jaren tachtig nog sprekender. Door de animaties van Yoni Goodman wordt het geweld en de trauma’s die dat opleverde met nog meer zeggingskracht over het voetlicht gebracht, waarmee de waanzin van oorlog weer eens wordt aangetoond.

In de film speelt de rol van de herinnering een belangrijke rol. Soldaat Boaz heeft twintig jaar na dato nog steeds nachtmerries over bloeddorstige honden. Deze rennen in de eerste scène over straat en zijn op weg naar zijn appartement, dat op de bovenste verdieping ligt, waar ze hem niet kunnen pakken. Hij vertelt tegen filmmaker Ari, die net als hij aan de oorlog in Libanon heeft meegedaan, wat hij zich nog daarvan herinnert. Dat is bitter weinig. Boaz zelf vertelt dat hij die honden, die de komst van het leger verraadden, moest doodschieten, omdat hij geen mensen wilde doodschieten. Hij vraagt Ari of hij geen film over deze episode kan maken om dichterbij het drama te komen.

Ari kan zich alleen vage beelden herinneren van de slachting in september 1982 in de vluchtelingenkampen Sabra en Shatila en raadpleegt daarover een psychiater die hem vertelt over een experiment waarin aangetoond is dat mensen gebeurtenissen die op foto’s te zien zijn, zelf aanvullen. Om meer over zijn herinneringen aan de weet te komen gaat Ari naar medesoldaat Carmi, die in Nederland woont en daar goed geboerd heeft door het verkopen van falafels. Carmi zegt dat hij meedeed aan de oorlog om zijn mannelijkheid te bewijzen en herinnert zich een feestje op een boot dat een militair voertuig bleek te zijn. Hij heeft een terugkerende hallucinatie over een naakte vrouw die hem redde vlak voor de boot gebombardeerd werd.

In de taxi terug naar de luchthaven krijgt Ari beelden terug van de eerste dag van de oorlog waarover Carmi hem ook verteld heeft. Hij herinnert zich dat hij in zijn tankwagen dode soldaten moest afvoeren naar een luchthaven. Hij praat daarover met soldaat Ronny die zich veilig voelde in zijn tank, tot hij aangevallen werd en wegvluchtte in de richting van zee. Daar was hij veilig achter de rotsen. In de nacht zwom hij met uiterste krachtsinspanning terug naar zijn groep maar voelde zich daarna schuldig dat hij ze in de steek had gelaten, terwijl dat in werkelijkheid andersom was.   

Weer een andere soldaat, Shmuel Frenkel, vertelt Ari over de inval in Beiroet om terroristen op te sporen. Daarbij doodden ze een kind dat in een boomgaard met een raketwerper een Israëlische tank opblies. Ari praat met een vrouwelijke trauma expert over zijn gebrek aan heinnering aan dat voorval. Ze vertelt dat soldaten gebeurtenissen verdringen om niet gek te worden. Ari weet nog dat hij op verlof ging en zag dat het decadente leven van jongeren in Israël gewoon doorging. Hij wilde naar zijn vriendin Yaël maar die bleek inmiddels verkering te hebben met soldaat Dror. In een luxe villa in Beiroet werd hij geconfronteerd met seksueel geweld. Daar hoorde hij ook dat de Libanese president Bashir Gemayel, een bondgenoot van Israël gedood was.

Door het verlies van zijn vriendin was de intocht in Beiroet en de moord op Palestijnen in Sabra en Shatila nog traumatischer voor Ari. De wraak op de dood van Bashir door Israëlische falangisten in de vluchtelingenkampen werd gelegitimeerd door de legerleiding. De wanhoop van de vrouwen daarna wordt aan de hand van archiefbeelden getoond, waardoor het drama met nog meer impact binnenkomt.

Hier de trailer.

donderdag 17 mei 2018

Filmrecensie: Pop aye (2017), Kirsten Tan


Innemende roadmovie over een architect en een olifant

Filmregisseur Kirsten Tan (1981) groeide op in Singapore en trok daarna door Zuid Korea en Thailand. In dat laatste land nam ze ook haar eerste lange film Pop aye op, een innemende roadmovie over een architect die het leven in Bangkok beu is en met een olifant op weg gaat naar zijn geboortedorp.

Pop aye begint met de reis die architect Thana daartoe met olifant Pop Aye onderneemt Hij heeft de olifant, die hij al kende van vroeger, teruggekocht en loopt met hem langs de weg. Een vrachtwagenchauffeur is bereid hen een eindje mee te nemen, maar na een ruzie omdat Thana moet plassen en de chauffeur vindt dat hij dat maar een fles moet doen, worden hij en Pop Aye uit de wagen gezet.

Tussendoor zien we flashbacks van her werkzame leven van Thana, al zijn die niet altijd zo gemakkelijk ingevoegd. We begrijpen daaruit dat de kleine Thana in zijn geboortedorp gek was op Pop aye en dat hij hem verkocht om in Bangkok te kunnen wonen. Daar werkte hij in een architectenbureau waar hij boeiende gebouwen ontwierp. maar inmiddels wordt hij voorbij gestreefd door collega’s. Als hij thuis het adres zoekt van zijn oom Peak die nog in zijn geboortedorp woont, ontdekt hij dat zijn vrouw Bo een vibrator heeft. Redenen genoeg om de gebaande wegen achter zich te laten en er met Pop Aye op uit te trekken.

Op zijn tocht ontmoet hij Dee, een zwerver die in een vervallen tankstation woont en het liefst bij zijn broer in de hemel is. Samen gaan ze naar een supermarkt en gebruiken daar ook de maaltijd met allerlei producten die ze zojuist gekocht hebben. Dee vertelt dat hij graag nog een brommerritje zou maken met zijn geliefde Ja, waarop Thana hem zijn telefoon en creditcard geeft. Omdat Pop Aye ontsnapt is en Thana geen geldige papieren heeft wordt hij gearresteerd door de politie, maar eerst moet hij onder hun begeleiding Pop Aye naar een opvangcentrum brengen. Dat gaat allemaal niet zo snel. Onderweg stoppen ze bij een karaoke bar waar Thana de agenten dronken voert en ontsnapt met behulp van een travestiet die de sleutel heeft gepakt waarmee Pop Aye aan een boom staat vastgebonden.

Vanwege de lange tocht gaat Thana op Pop Aye zitten, die hem daartoe een voetje geeft. Vanaf zijn hoge plek ziet hij Dee dood op de grond liggen naast de brommer waarmee hij op weg was naar zijn geliefde. Hij vindt zijn telefoon terug en krijgt Ja aan de lijn die zegt dat Dee beter niet langs kan komen. Nadat hij Dee heeft laten cremeren gaat hij toch met de as naar Ja toe, die getrouwd blijkt, maar wel bereid is de as te verstrooien op een plek bij een boom waar ze vaak op Dee wachtte. Omdat Pop Aye gewond is geraakt aan een voet, krijgt hij ook nog een vrachtwagen te leen van de vader van Ja. Daarmee komt hij heel wat sneller bij zijn oom Peak dan te voet.

Tot zijn ergernis heeft oom Peak het ouderlijk huis verkocht en woont hij inmiddels met zijn vrouw en achtjarige zoon op een flatje. Oom Peak vertelt hem ook nog een bijzonder nieuwtje over Pop Aye, waarop Thana niet veel anders kan dan de olifant terugbrengen naar het opvangcentrum, maar de vrachtwagen waarmee hij dat wil doen krijgt panne en de olifant ontsnapt. Eenmaal thuis ruimt Thana de drollen op die nog in zijn tuin liggen en bezoekt samen met zijn vrouw een door hem ontworpen gebouw dat gesloopt gaat worden. In ieder geval heeft de tocht hem veel geleerd.    

Hier de trailer.

woensdag 16 mei 2018

Filmrecensie: You will meet a tall dark stranger (2010), Woody Allen


Veel drukte om niets

De latere films van Woody Allen zijn niet de beste, zoals ik al constateerde, bijvoorbeeld over de film Whatever works, die hij een jaar voor You will meet a tall dark stranger maakte. Ook in deze laatste film is het procedé weer bekend. Een voice over introduceert de belangrijkste personen en volgt ze in hun ontwikkeling. Daarmee zijn ze veroordeeld om een soort poppen te zijn in handen van de regisseur. Ze spreken en handelen op zijn bevel. Veel diepte krijgen ze daardoor niet. De film leidt aan oppervlakkigheid en de humor is verder weg dan ooit.

Het verhaal voltrekt zich rond de verhouding van twee stellen uit Londen, een ouderpaar en een jonger stel. Alfie (Anthony Hopkins, rechtsboven), de echtgenoot van het ouderpaar staat in het begin van de film op het punt om zijn vrouw Helena (onderaan) te verlaten. Hij is zogezegd toe aan een jong blaadje en doet er van alles aan om zijn lichaam daarvoor in gereedheid te brengen. Helena kiest een andere ontwikkeling. Ze voelt zich schuldig over het teloor gaan van de relatie en zoekt steun bij waarzegster Cristal.

Daarna is er het jongere stel Roy en Sally (naast elkaar op de tweede rij) die het ook niet goed met elkaar kunnen vinden. Roy is afgestudeerd als dokter maar niet van zins om een praktijk te beginnen en wil graag een gevierd schrijver worden, maar na een eerste succesvolle roman lijkt zijn inspiratie opgedroogd en tijdens de vele uren in zijn huis wordt zijn aandacht getrokken door de verblindende schoonheid van Dia (derde rij), een vrouw in het rood die aan de overkant van de straat woont en vaak op haar gitaar speelt. Sally, in wie ik actrice Naomi Watts herkende die ik onder andere in Birdman (2014) zag, ziet zich genoodzaakt zelf de kost te verdienen als medewerker in een galerie, maar raakt verstrikt in de netten van haar baas Greg (linksboven). In een van de aardigste scènes past zij de dure oorbellen die Greg aan zijn vrouw wil geven, al ziet Sally die later gedragen worden door een schilderende schoolvriendin die zij heeft aanbevolen bij haar baas.

Helena komt vaak in het huis van haar dochter Sally na een bezoek aan Cristal. Ze heeft een slechte relatie met haar schoonzoon en wil hem de richting uitsturen die Cristal haar heeft aangeduid, maar Roy heeft zich vastgebeten in zijn ambitie als schrijver en kan daar geen afstand van nemen. Hij is cynisch over de ontmoeting van Helena met een tall dark stranger en organiseert een ontmoeting met Dia die weliswaar verloofd is maar niet zeker weet of haar verloofde wel de juiste man voor haar is. Ze heeft een vader die schrijver is en daarmee schuift ze in haar gevoel op in de richting van Roy.

In een behoorlijk genante scène in de film maken Sally en Roy kennis met Charmaine (boven in het midden),  de nieuwe vriendin van Alfie, een escortdame die valt voor het geld van de oude man, net zo lang tot zijn geld op is. Als Alfie toenadering zoekt tot Helena blijkt dat ze contact heeft met een boekhandelaar die gespecialiseerd is in occulte zaken. Zij wijst hem erop dat hij maar een zoon moet krijgen met Charmaine zoals hij altijd wilde. Als Charmaine echter zwanger is betwijfelt Alfie of het kind wel echt van hem is.

En zo kunnen we nog wel een tijdje doorgaan met het benoemen van alle verwikkelingen die anderhalf uur lang over het scherm razen. In het begin van de film werd Shakespeare al aangehaald die zei het leven weinig voorstelde en in de film wordt deze uitspraak ten volle bewaarheid. Much ado about nothing, schreef de befaamde toneelschrijver al.

Hier de trailer, hier mijn bespreking van Whatever works, hier die van Birdman.

dinsdag 15 mei 2018

Filmrecensie: Carol (2015), Todd Haynes


Getrouwde vrouw brengt het hart van winkelverkoopster op hol

De Amerikaanse filmregisseur Todd Haynes (1961) verrast na zijn film I’m not there uit 2007, een experimentele biografie over het leven van Bob Dylan, met een liefdesdrama tussen twee vrouwen dat zich afspeelt in de kersttijd in de Verenigde Staten van de jaren vijftig. Vooral de aankleding van de film is een plaatje, het verhaal zelf, gebaseerd op de roman The prize of salt (1953) van Patricia Highsmith, die eerder onder pseudoniem verscheen, is wat voorspelbaar en mist daarom de spanning die nodig is om er een echt drama van te maken.

De van oorsprong Tsjechische Therese Belivet (Rooney Mara) is werkzaam als verkoopster in een warenhuis en wordt geïntrigeerd door een welgestelde blonde vrouw, gespeeld door Cate Blanchett, die op haar speelgoedafdeling rondloopt. Ze heet Carol Aird en is geïnteresseerd in een pop voor haar vierjarige dochter Rindy. Omdat de pop die ze wil uitverkocht is, beveelt Therese haar een trein aan. Carol gaat daar op in en laat die bezorgen, maar laat haar handschoenen op de toonbank liggen, waarop Therese ze opstuurt naar Carol. Een bedankje per telefoon van de laatste zet de liefdesverhouding in werking, temeer omdat het huwelijk van Carol met haar man Harge op zijn eind loopt.

Therese zelf weet niet goed wat ze wil en is daarom gemakkelijk in te palmen. Ze wil niet ingaan op de uitnodiging van haar vriendje Richard om samen naar Frankrijk te gaan en evenmin op de avances van de jongere Dannie, die een baantje heeft als filmoperateur, schrijver wil worden en haar probeert te interesseren voor een carrière als fotografe. Dat laatste is een grote hobby van haar. Ze wil niets liever dan mensen observeren en hun bezigheden vastleggen en blij met de oude camera die zij van hem krijgt.

Op bezoek bij Carol schrikt Therese van de ruzie tussen Carol en Harge over Rindy, terwijl het samenzijn in de Buick op weg naar de villa nog idyllisch was en ook aldus in beeld wordt gebracht. Tijdens een stop om een kerstboom te kopen maakt Therese een foto van Carol die daarop geïnteresseerd is in andere foto’s van Therese en graag eens bij haar op bezoek komt. Inmiddels heeft Harge Carol onder druk gezet over haar contacten met vrouwen, waaronder ook haar goede vriendin Abby. Carol klaagt op de kamer van Therese over de ethische clausule die haar man heeft opgesteld. Op grond daarvan eist hij het voogdijschap over Rindy op. Carol wil de kerst in New York vermijden en op reis richting het westen en vraagt Therese mee, die net van haar een nieuwe camera heeft gekregen.

De film ontwikkelt zich vervolgens tot een roadmovie met aanstekelijke liedjes, maar met een kink in de kabel veroorzaakt omdat Harge de vrouwen laat volgen door een man die zich voordoet als handelsreiziger en de bedgeluiden uit hun motelkamer in Waterloo opneemt. Dat biedt Harge verdere aanleiding om hun dochter voor zich op te eisen. Carol kiest daarop eieren voor haar geld, vertrekt als Therese nog slaapt en laat haar ophalen door Abby. Therese probeert weer in contact te komen met Carol, maar die houdt dat af. Dat neemt niet weg dat Carol het niet moeilijk heeft met de situatie. Ze gaat akkoord met de toewijzing van Rindy aan Harge en vraagt in een scène, waarmee de film ook begint, of Therese met haar wil samenwonen. De twijfel van de laatste wordt, na alles wat er gebeurd is, mooi in beeld gebracht.

De Australische actrice Cate Blanchett (1969), die furore maakte in Elisabeth (1998) speelde ook al in de vorige film van Todd Haynes die I’m not there heette. Rooney Mara (1985) was twee jaar eerder te zien in Her van Spike Jonze en in Side effects van Steven Soderbergh. In de eerste film speelde ze de rol van de gevoelige Catherine, in de tweede die van de knappe Emily.

Hier de trailer, hier mijn bespreking van I’m not there, hier die van Elisabeth, hier die van Her, hier die van Side effects.

Ambulance (2016), documentaire van Mohamed Jabaly


Indringende beelden over de waanzin van oorlog

De 23-jarige Palestijnse filmmaker Mohamed Jabaly maakte een indringend portret over de oorlog die in 2014 door Israël in de Gazastrook werd gevoerd. Door zijn persoonlijke inbreng komt de documentaire heel dichtbij. Jabaly vertelt dat hij vlak voor de oorlog in een ziekenhuis filmde en dat hij toestemming vroeg om mee te rijden op een ambulance die bestuurd werd door Abu Marzouq. De beelden uit Gaza stad liegen er niet om, zoals hij vanaf de bijrijdersplaats ziet. De ambulance rijdt rond in een hel van vernietiging aangericht door de granaten en bommen die drones en vliegtuigen afwerpen. Het suikerfeest is dat jaar alleen een feestje voor de kinderen.

De documentaire begint met enkele feiten. De oorlog duurde 51 dagen waarin zwaar gebombardeerd werd, 28000 huizen verwoest werden en een half miljoen mensen dakloos raakten. Meteen al in de eerste beelden worden deze feiten geïllustreerd. Een bom heeft een huis platgegooid waarin zich mensen bevonden. Met een graafmachine wordt een muur weggeschoven waardoor men een man kan bevrijden en naar het ziekenhuis afvoeren.

Aan het begin van de ramadan worden vier plaatsen tegelijk getroffen. Marzouq besluit dat men eerst zwaarst gewonden moet helpen. Jabaly is bang en nerveus bij de aanblik van zoveel bloed. Het ambulance personeel werkt echter efficiënt en spoelt na afloop de ambulance en de brancards schoon. Daarbij vinden ze op de grond zelfs nog een bot. Een probleem vormen de opdringerige journalisten die zich met hun camera’s steeds meer bij het ziekenhuis ophouden en het werk van de artsen belemmeren. Het is toch al een chaos met mensen die horen over de dood van een familielid en in huilen uitbarsten.

Tijdens een reddingsactie in een toren die na een bominslag is ingestort wordt Marzouq zelf gewond en vlucht Jabaly met zijn camera nog in actie. Hij kijkt tijdens de slapeloze nachten de schokkerige beelden terug en vertelt over de doodsangst die hij voelde. Marzouq wordt gered en met een hoofdwond naar het ziekenhuis gebracht waar zijn achterhoofd wordt gehecht. Daarop gaat hij verder met het evacueren van bewoners die geïsoleerd zijn omdat Israël de tunnels van Hamas onder vuur neemt. Hoewel ze geen toestemming van Israël krijgen en het levensgevaarlijk is om in de volkswijken te komen, laat Marzouq zoveel mensen als mogelijk in zijn busje, dat inmiddels een een kapotte vooruit heeft. Jabaly filmt een grote groep die aankomt bij het ziekenhuis waar ze kunnen schuilen voor het bommengeweld. Als Marzouq moet tanken hoort Jabaly de beschietingen en ziet de stroom mensen die uit hun verwoeste huizen komen en valt flauw.

Jabaly vertelt dat hij rond de tweede intifada opgroeide, niet weet waarom deze oorlog begon en zich met de camera veiliger voelde dan zonder, omdat hij op deze manier zijn angst enigszins kon vergeten, in ieder beter dan in zijn ouderlijk huis waarin zich wel zestig personen ophielden. Naast de onverstoorbare Marzouq voelde hij zich in ieder geval rustiger. Zijn familie was aanvankelijk niet op de hoogte van zijn werk maar na zijn flauwte ging hij in op hun verzoek om een aantal dagen met filmen te stoppen. Dat was aan het einde van de vernietigende acties die Israël aanrichtte en die tot verdoving leidde van Palestijnen die alleen maar wilden dat deze waanzin stopte.

Hier de trailer, hier mijn bespreking van De laatste ambulance in Sofia (2012), dat ook over het leven op een ambulance gaat en wel in Bulgarije, maar daar heeft men tenminste nog tijd om af en toe een appeltje te plukken.

maandag 14 mei 2018

Je mag altijd bij me komen (2017), documentaire van Julia Roeselers


Brugfunctionaris dempt kloof tussen school en gezin

Documentairemaakster Julia Roeselers maakte twee jaar eerder de fascinerende documentaire Als ik je zie dan groet ik je, waarin ze na een overval in een café contact zoekt met de dader. Hoewel dit niet in de open sfeer verloopt zoals Roeselers graag zou willen, schetst ze wel een boeiend beeld voor een alternatief voor ons strafsysteem, waarin dader en slachtoffer nader tot elkaar komen. Haar nieuwe documentaire Je mag altijd bij me komen met alweer zo’n mooie titel heeft opnieuw verbinding als onderwerp. Daarin schetst ze een portret van de 38 jarige Nezhlya die een spilfunctie bekleedt tussen school en gezin op een basisschool in Gent met veel kinderen met een migratieachtergrond of een armoedige situatie en daardoor de integratie bevordert van de gezinnen die aan de rand van de maatschappij leven.

Meteen al wordt duidelijk dat Nezhlya zo’n spilfunctie vervult. Ze praat over de telefoon over een kind met problemen, neemt deel aan overleg en ontvangt een moeder die, zoals we in de promo zien, ten einde raad is en het in haar eentje heel erg zwaar heeft met de opvoeding. Nezhlya zegt dat de invloed van school op de kinderen erg groot is en dat het daarom van belang is dat kinderen zich daar thuisvoelen. Om daarvoor te zorgen gaat ze op huisbezoek, spreekt ze de ouders als die hun kinderen brengen of halen, helpt hen met het invullen van formulieren voor een studietoelage en betrekt hen bij het taalonderwijs, bijvoorbeeld door samen met hen te lezen en dat ook weer voor de kinderen in hun moedertaal te laten doen. Doordat de ouders meer affiniteit met de school hebben, zijn ze eerder bereid hun kinderen er naartoe te brengen.

Roeselers toont een drietal gezinnen met wie Nezhlya nader contact heeft. Op de eerste plaats is dat een Belgisch gezin aan de onderste tree van de samenleving. De moeder vertelt dat ze met budgetbeheer te maken hebben en naar de voedselbank gaan, de vader dat hij met de drank gestopt is en dat hij ook minder wil gaan roken. De moeder rookt nog wel en ook aan tafel waar ze met Nezhlya de gang van zaken bespreekt. Daarnaast is er een alleenstaande Turkse vader die de zorg voor zijn twee zonen heeft, nadat zijn vrouw zeven maanden geleden de vrijheid verkoos. Een Roma moeder tenslotte leest haar zoon Mitchatchan ook thuis voor. De scène vindt Roeselers een duidelijk voorbeeld van de goede inbreng van de brugfunctionaris, zoals ze in het interview met haar op YouTube vertelt.

Nezhlya kwam tien jaar geleden vanuit Bulgarije met haar familie naar België. Ze had al ervaring in het onderwijs maar kon niet ingezet worden als onderwijzeres en was blij dat ze, naast haar studie maatschappelijk werk, de rol van brugfiguur kan vervullen. Omdat ze zelf ook met aanpassingsproblemen te maken kreeg kan ze zich goed voorstellen hoe dat voor buitenlandse ouders is. Haar eigen enthousiasme en grote liefde zorgen ervoor dat zij een uitermate geschikt persoon is om problemen tussen school en gezin op te lossen.  

Het stadsbestuur van Gent heeft al vijfentwintig jaar brugfunctionarissen in dienst en de goede werking ervan brengt ook andere steden, zoals Groningen, op het idee om dit soort functionarissen op scholen in te zetten.

Hier de promo, hier een interview met Julia Roeselers, hier mijn bespreking van Als ik je zie dan groet ik je.